تبدیل «ضایعات» به ثروت: چگونه پشم گوسفند میتواند کشاورزی را متحول کند و زمینهای تخریبشده را احیا کند
یحیی موسیخیل
یحیی موسیخیل
کارشناس توسعه - توانمندسازی نهادهای اجتماعی پایدار و از نظر مالی کارآمد برای پیشبرد کاهش فقر و تابآوری اقلیمی
ترجمه گوگل
۴ آوریل ۲۰۲۶
لحظهای که دیدگاه من نسبت به ضایعات دامی را برای همیشه تغییر داد
من ۲۴ سال را در خط مقدم مدیریت منابع طبیعی، کشاورزی، واکنشهای بشردوستانه و توسعه بخش دام در برخی از شکنندهترین و آسیبپذیرترین مناظر جهان گذراندهام. من شاهد شکافتن مراتع باز توسط خشکسالیها، از بین رفتن خاک سطحی تپهها توسط سیلها و نابودی زمینهای تخریبشده و سوق دادن کل جوامع از امنیت غذایی به ناامیدی بودهام.
من سیلها را در سالهای ۲۰۰۶، ۲۰۱۶ و ۲۰۲۲ مدیریت کردهام. زلزلهها در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۳. خشکسالیها در طول چندین سال. حمله ملخها در سال ۲۰۲۰. یک بیماری همهگیر جهانی. من با فائو، برنامه توسعه سازمان ملل متحد پاکستان، گروه بانک جهانی، اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، صندوق جهانی طبیعت - پاکستان و دهها شریک بینالمللی هماهنگی کردهام. فکر میکردم تمام زوایای زنجیره ارزش دام را دیدهام.
و سپس، هفته گذشته، چیزی مرا کاملاً متوقف کرد.
"اگر چیزی که کشاورزان بیارزش میدانند - پشمی که به معنای واقعی کلمه آتش میزنند - در واقع قدرتمندترین و مقرون به صرفهترین ابزار احیای خاک باشد که از قبل دارند، چه؟"
در حال حاضر، من در حال مدیریت توسعه کسب و کار با صندوق کاهش فقر پاکستان برای یک برنامه احیای تابآور پس از سیل و تقویت بخش دامداری با بودجه اتحادیه اروپا در بلوچستان پاکستان هستم. پشم یکی از زنجیرههای ارزش کلیدی است که من روی آن کار میکنم. قیمت پشم در سطح جهانی سقوط کرده است. کشاورزان نمیتوانند آن را بفروشند، نمیتوانند آن را فرآوری کنند و بسیاری از آنها فقط برای خلاص شدن از شر این مشکل، پشمهای بریده شده خود را میسوزانند.
سپس با مجموعهای از شواهد - تحقیقات بررسیشده توسط همتایان در استرالیا، ایتالیا، هند، لهستان، رومانی، نیوزیلند و ایالات متحده - مواجه شدم که در مجموع یک استدلال غیرقابل انکار را ارائه میدهند: پشم گوسفند ضایعاتی یک اصلاحکننده خاک در سطح جهانی، از نظر علمی معتبر و تقریباً بدون هزینه است. نه یک روز. همین الان.
محتوای مقاله
ruggs
استرالیا: ابرقدرت کشاورزی به زانو درآمد - و چگونه پشم دوباره مقاومت کرد
استرالیا یک ابرقدرت کشاورزی است. مراتع آن سالانه بیش از 90 میلیارد دلار آمریکا تولید میکنند و بازارهای جهانی را تغذیه میکنند. اما در زیر این رفاه، یک پارادوکس دردناک در حال آشکار شدن است.
پس از دههها کشاورزی فشرده، خاک استرالیا بیش از 60 درصد از مواد آلی خود را از دست داده است. تنها در نیو ساوت ولز - که زمانی قلب کشاورزی کشور بود - سطح کربن آلی خاک تنها در 14 سال، از سال 2006 تا 2020، 3.1 درصد دیگر کاهش یافته است. در استرالیای غربی، فرسایش بادی سالانه تا 1.8 تن خاک در هکتار را از بین میبرد. لایهای از خاک که تشکیل آن صدها سال طول میکشد، پس از چند تندباد شدید ناپدید میشود.
بیش از ۶ میلیون هکتار در معرض خطر بسیار بالای فرسایش طبقهبندی شدهاند. ۳.۲ میلیون هکتار دیگر نیز در اثر تخریب ناشی از آب در حال فروپاشی است. در سراسر کوئینزلند، خانوارهای کشاورز زمینهایی را که زمانی کل خانوادهها را تغذیه میکردند، رها کردهاند، زیرا خاک دیگر نمیتواند رطوبت کافی را برای حفظ فصل رشد نگه دارد. زمینی که قرار بود دارایی ابدی استرالیا باشد، به رنگ قرمز خشک و سوخته - رنگ بیابانزایی - در حال تغییر است.
پارادوکس پشم استرالیا:
همزمان، صنعت پشم استرالیا - که زمانی بیش از ۴ میلیارد دلار صادرات سالانه تولید میکرد - در بحران بود. تقاضای جهانی کاهش یافت، کارخانهها تعطیل شدند و قیمتها سقوط کردند. تا سالهای ۲۰۲۴-۲۰۲۵، پیشبینی تولید پشم ملی به تنها ۲۷۹ میلیون کیلوگرم کاهش یافت - بیش از ۱۲٪ کمتر از سال قبل. تخمین زده میشود که سالانه ۲۰۰۰۰۰ تن پشم ضایعاتی در مزارع استرالیا جمع میشود. ناخواسته. غیرقابل فروش. تقریباً بیفایده. برای کشاورزان، این یک بار پرهزینه بود. تا اینکه دانشمندان با دقت بیشتری بررسی کردند.
وقتی دانشمندان نمونههایی از پشم ضایعاتی را به آزمایشگاه آوردند، چیز خارقالعادهای کشف کردند. الیاف پشم حاوی فلسهای کراتین هستند که میتوانند ۱.۵ تا ۲ برابر وزن خشک خود آب را در خود نگه دارند، در حالی که همزمان حفرههای هوای کوچکی ایجاد میکنند که به اکسیژن اجازه نفوذ به خاک تخلیهشده را میدهند. چیزی که زمینهای کشاورزی فرسوده استرالیا به شدت فاقد آن بودند.
سرعت تغییر شکل همه را شگفتزده کرد. در آزمایشهای اولیه در نیو ساوت ولز، وقتی لایهای از پشم به ضخامت تنها چند سانتیمتر روی خاک تخریبشده پخش شد، تبخیر سطحی تا ۳۵٪ کاهش یافت و رطوبت خاک تقریباً دو برابر مالچ آلی معمولی پایدار ماند. تنها پس از چند ماه، تراکم میکروبی خاک - که پس از سالها کشت به شدت کاهش یافته بود - ۳۰ تا ۵۰٪ افزایش یافت. چرخه جدیدی از بازیابی آغاز شده بود.
در مزارع متروکه در کوئینزلند، جایی که کشاورزان با ناامیدی نظارهگر بودند که زمین ترکخورده نمیتواند یک قطره آب را در خود نگه دارد، مالچ پشم آزمایشی باعث ایجاد تغییر شد. پس از تنها یک فصل خشک استفاده از این محصول، خانوارها گزارش دادند که رطوبت به طور قابل توجهی بهبود یافته، دیگر خاک سطحی توسط باد جابجا نمیشود و خاک شکننده و قابل کشت به زمین بازگشته است. زمین دوباره نفس میکشید.
"از میان آن تودههای پشم به ظاهر بیفایده، مسیر جدیدی آغاز شده است."
مثال زنجیره ارزش پشم در کانادا
پروژه پشم تلفیقی مزارع انتاریو (2022-2023):
از 19775 پوند پشم چرب تا پتوهای آماده
در سالهای 2022-2023، من افتخار مدیریت یک پروژه بزرگ تبدیل پشم برای مزارع محبوب Topsy در جزیره Amherst در انتاریو را داشتم. این پروژهای است که قارهها، چالشهای لجستیکی و منحنی یادگیری شیبدار را در بر میگیرد.
New Report: 2,400 Tons of Wool Wasted in the Nordics
هر ساله حدود ۲۴۰۰ تن پشم در دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ و سوئد هدر میرود، در حالی که این صنعت حجم زیادی پشم و نخ پشمی وارد میکند. یک تحلیل جدید از Axfoundation و Norion Consult، ضرر سالانه ۱۲۰ میلیون یورو را تخمین میزند و پتانسیل یک بازار هماهنگ پشم نوردیک را برجسته میکند.
یوهان سیدنمارک، مدیر پروژه ابتکار پشم نوردیک در Axfoundation، میگوید: «یک افسانه مداوم وجود دارد که پشم نوردیک کیفیت پایینی دارد، اما مشکل واقعی شکافهایی در سیستم است. ما فاقد روشهای مشترک برای طبقهبندی و مدیریت پشم در سراسر منطقه هستیم، بنابراین حجم زیادی هرگز وارد زنجیره ارزش نمیشود. با تطبیق پشم مناسب با محصول مناسب، میتوانیم ارزش یک منبع زیستی موجود را آزاد کنیم.»
طبق گزارش «مطالعه امکانسنجی برای زنجیره ارزش پشم چرخشی شمال اروپا»، کشورهای شمال اروپا سالانه حدود ۵۹۰۰ تن پشم خام تولید میکنند. تقریباً ۲۴۰۰ تن دور ریخته یا سوزانده میشود، در حالی که این پشم میتواند برای نخ و منسوجات و همچنین مواد نبافته مانند عایق و کاربردهای آکوستیک استفاده شود. تنگناهای اصلی، فقدان استانداردهای طبقهبندی مشترک، مراکز جمعآوری بسیار کم و ظرفیت محدود برای تمیز کردن و فرآوری پشم در منطقه شمال اروپا است. این امر تاکنون ایجاد تولید رقابتی در مقیاس بزرگ را دشوار کرده است.
پایداری اقتصادی زنجیره ارزش پشم نوردیک نیز در طرح ابتکاری پشم نوردیک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. تقریباً ۱۲۰ میلیون یورو ارزش بالقوه هر ساله از بین میرود، زیرا پتانسیل پالایش پشم نوردیک به طور کامل مورد استفاده قرار نمیگیرد. به گفته نویسندگان گزارش، Norion Consult، یک بازار هماهنگتر، استفاده صنعتی از پشم منطقهای را تقویت کرده و وابستگی به واردات را کاهش میدهد.
دینا بکوولد لینگوس، مشاور ارشد Norion Consult، میگوید: «تجزیه و تحلیل ما نشان میدهد که پشم قابل توجهی با پتانسیل صنعتی قوی وجود دارد، اما هیچ زنجیره ارزش کارآمدی وجود ندارد که بتواند پشم نوردیک را رقابتی کند. ساختار پراکنده در سراسر منطقه، کاهش هزینهها و دستیابی به مقیاس را دشوار میکند. در نتیجه، با وجود فرصتهای تجاری روشن، هم ارزش اقتصادی و هم سنت دیرینه استفاده از پشم منطقهای در حال از بین رفتن است.»
به سوی یک زنجیره ارزش پشم دایرهای نوردیک
مدیریت پشم بین کشورها تفاوت قابل توجهی دارد. تخمین زده میشود که فنلاند و دانمارک 70 تا 80 درصد از پشم خود را دور میریزند، در حالی که ایسلند تقریباً از تمام تولید خود استفاده میکند. نروژ تنها کشور نوردیک است که دارای توافقنامه پشم دولتی است که بر اساس آن، دامداران برای تحویل پشم جهت طبقهبندی، غرامت دریافت میکنند. این امر به جمعآوری حدود 90 درصد از پشم نروژ کمک کرده است، اگرچه تخمین زده میشود که هنوز 1300 تن از آن دور ریخته میشود، که عمدتاً به دلیل تقاضای داخلی محدود برای انواع خاصی از پشم است. در سوئد، از نظر تاریخی بیش از نیمی از پشم دور ریخته شده است، اما سرمایهگذاری در لجستیک و معرفی استاندارد پشم سوئد، شرایط را برای استفاده از تمام کیفیتهای پشم بهبود میبخشد.
یوهان سیدنمارک میگوید: «ما اکنون باید جهشی واقعی در تولید پشم در کشورهای نوردیک ایجاد کنیم و شرایط را برای یک بازار مشترک فراهم کنیم. این امر مستلزم ابزارهای سیاستی مانند توافقنامههای پشم است که به دامداران گوسفند برای تمام پشم غرامت پرداخت میکند، یک استاندارد مشترک پشم نوردیک که در آن استاندارد سوئدی میتواند به عنوان پایه عمل کند، و سرمایهگذاری در زیرساختها برای رفع تنگناها.»
سرمایهگذاری صنعتی در سوئد
برای رفع شکاف زیرساختی، اکنون ظرفیت صنعتی در سوئد در حال ایجاد است. در سورفورسا در هلسینگلند، مرکزی برای جمعآوری، دستهبندی، شستشو و فرآوری پشم از سوئد و در مرحله بعدی، از سراسر منطقه نوردیک در حال تأسیس است. این ابتکار توسط پارک علمی دالارنا به همراه چندین شریک صنعتی، از جمله سوئدیش تکستایل و هولما هلسینگلندز، رهبری میشود.
امیل اولدمارک، رئیس هیئت مدیره هولما هلسینگلندز، میگوید: «ما در حال ایجاد راهحلهای عملی برای جمعآوری و در دسترس قرار دادن پشم نوردیک در مقیاس بزرگ هستیم. ظرف یک سال، زنجیره ارزش کامل نساجی راهاندازی خواهد شد. فعالان حوزه نساجی، ساخت و ساز، دکوراسیون داخلی و کاربردهای فنی که مایل به استفاده از پشم نوردیک هستند، میتوانند با ما تماس بگیرند.»
حقایق: توصیهها
مطالعه امکانسنجی و تحلیل اقتصادی نتیجه میگیرد که برای ایجاد یک بازار رقابتی پشم نوردیک، به استانداردهای مشترک، سرمایهگذاریهای هدفمند و ابزارهای سیاستی نیاز است.
پرورشدهندگان گوسفند: ارزش پشم را از طریق جابجایی و دستهبندی مناسب در سطح مزرعه افزایش دهید. از استاندارد پشم سوئد استفاده کنید. در زمینه لجستیک به صورت محلی همکاری کنید.
صنعت: جرات آزمایش پشم نوردیک را داشته باشید. این محصول دارای شهرت و پتانسیل قوی در کاربردهای متعدد است. پشم مناسب را برای محصول مناسب مشخص کنید. طبقهبندی و قابلیت ردیابی را بر اساس یک استاندارد مشترک پشم نوردیک الزامی کنید، جایی که استاندارد پشم سوئد میتواند به عنوان پایه عمل کند. برای تضمین حجم پایدار، در سراسر کشورهای نوردیک همکاری کنید.
سیاستگذاران: یک توافقنامه پشم نوردیک معرفی کنید که به دامداران گوسفند برای دستهبندی و تضمین کیفیت غرامت میدهد. با حمایت سرمایهگذاری برای زیرساختها، جهشی در پشم ایجاد کنید تا تنگناها را از بین ببرید. همکاری در سراسر زنجیرههای ارزش نوردیک را تسهیل کنید.
