مدل انتشار رایگان و شفاف در جامعه همتای علوم دامی، گامی
در جهت استفاده بی درنگ نتایج پژوهشی در
دامپروری و علوم مربوطه
کنگره علوم دامی کرمانشاه 1404
سید عباس رأفت 1*، رافائل مونوز 2، کارول
بی. باراگان-فونسکا 3 ، محمد گاگاوا4، راشل ژروه 5،
فلورانس گوندره 4 ، فرانسوا مورن 6 ، کریستین
ناورث 7 ، یولیاکسی رامایو-کالداس8
*1 استاد، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز،
تبریز، ایران
2استادیار، دانشگاه پاریس ساکلای، اینرا، اگرو ژاریس تک، مدلسازی سیستمی ، پلیزو، فرانسه
3 دانشگاه ملی کلمبیا، دفتر مرکزی بوگوتا دانشکده دامپزشکی
و علوم دامی. بوگوتا، کلمبیا
4 اینرا، پگاس، موسسه کشاورزی، 35590 سنت ژیل، فرانسه
5 گروه علوم دامی، دانشگاه لاوال، کبک کانادا
6 مرکز تحقیقات عفونت شناسی تک معده ای ها، دانشکده دامپزشکی،
دانشگاه مونترال، سنت هایاسنت، کانادا
7
موسسه تحقیقات زیست شناسی حیوانات مزرعه (FBN)، ویلهلم-اشتال-آلی 2، دامرستورف، آلمان
8 گروه ژنتیک جانوری، موسسه تحقیقات و فناوری تغذیه کشاورزی
(IRTA)، کالدس دو مونتبوی، اسپانیا
چکیده
پذیرش شیوههای علوم باز امروزه به تبع سایر رشته های علمی، در علوم حیوانی نیز
در حال افزایش است. مونوز تامایو و همکاران (2022) روشهایی را برای ترویج شیوههای
علوم باز در زمینه علوم حیوانی از جمله اشتراکگذاری دادهها، کدها و مدلهای ریاضی
پیشنهاد کردهاند. شیوههای علوم باز پیشنهادی شامل تنوع بخشیدن به منابع کتابخانه ای است که توسعه مدلهای
انتشار عادلانه را تشویق میکند تا امکان دسترسی همگانی به دانش و به حداقل رساندن
هزینههای اختصاص داده شده به انتشارات علمی را فراهم کند. نویسندگان می توانند
مقالات توصیه شده خود را به مجلات سازگار با جامعه همتایان یا به مجلات دیگر ارسال
کنند. بتدریج علاقه جامعه به ارسال و بررسی آثارشان توسط جامعه همتایان علوم دامی به
طور پیوسته افزایش یافته است. در این مقاله، نحوه گردش کار ارزیابی مقالات در جامعه همتایان علوم
دامی و مزایای استفاده از این مدل جدید انتشار نتایج علمی را برای رشته علوم دامی
و سایر رشته های وابسته ارائه خواهیم داد. تحقیقات رشته علوم دامی با انتشار یافته های علمی در این سامانه علاوه از بهره
برداری از مزایای آن در این رشته، زمینه را برای استفاده از دستاوردهای علمی برای
سایر شاخه های مرتبط با زیست شناسی جانوری را بصورت آنی فراهم آورند. برای مثال
تعدادی از پژوهش های فیزیولوژی قبل از آزمون بر روی انسان در حیوانات آزمایش می
شوند. انتشار سریع یافته های علمی با این سیستم به پیشبرد دانش علوم دامی و سایر
رشته های مرتبط کمک می کند.
کلمات کلیدی: علم باز، علم شفاف، هزینه چاپ
مقاله، علوم دامی، انتشار آنی
مقدمه
امروزه گاهی مقالاتی منتشر می شوند
که از نظرعلمی با مشکلاتی مواجه هستند برای مثال از لحاظ قدرت آزمون در سطح پایینی قرار دارند یا از طرح
آزمایشی مناسبی برخوردار نیستند. یا در آنها دستکاری در تجزیه و تحلیل داده ها انجام
می شود تا زمانی که نتایج آماری قابل توجهی تولید کند که صحت یافته ها را به خطر
می اندازد. داده های خام و اسکریپت ها در درسترس نیستند یا مواد و روشها ناقص بیان
شده اند [1-3]. این موارد ممکن است در
برخی از مجلات بخاطر دریافت هزینه چاپ مقاله، چشم پوشی شود. از طرف دیگر سیستم های
داوری مجلات معتبر علمی زیاد شفاف نیست مثلا نویسنده بخوبی مطلع نمی شود که دست
نوشته وی چه فرآیندی را طی می کند تا پذیرفته شود. نقش سردبیر چیست، تضاد منافع
وجود دارد یا خیر، دبیر تخصصی چه تصمیمی می گیرد؟ بعبارت دیگر از زمان ارسال مقاله
تا پذیرش آن شاید قابل تشبیه به جعبه سیاهی باشد که نمی دانیم مقاله ما چه فعل و
انفعالاتی را گذرانده تا قبول یا رد شود. پرداخت هزینه چاپ مقاله و مشاهده مقاله
معضل دیگری است که محققان یا روسای دانشگاه ها و مسئولین وزارت علوم تحقیقات و
فناوری با آن مواجه هستند . حدود 70 درصد انتشارات علمی دنیا نیاز به پرداخت هزینه
جهت مشاهده مقاله دارند[4] و در اروپا این عدد 64 درصد است[5] نظر برخی پژوهشگران
این است که در زمینه انتشارت علمی امروزه با یک الیگارشی شرکت های بزرگ ناشر مواجه
هستیم. حاشیه سود برخی از این انتشارات از شرکت های مشهور تولیدی از قبیل اپل و
تویوتا بیتشر است [6]. در این سیستم برای هر مقاله در واقع دوبار هزینه پرداخت می
گردد هزینه قسمت اول جهت پذیرش مقاله توسط مجله[1]
و هزینه های نوشتن مقاله، ادیت، تصحیح انگلیسی، پروف و موارد مشابه است و هزینه قسمت
دوم که از طرف وزارت علوم پرداخت می شود هزینه اخذ ابونمان الکترونیک و امکان
دانلود مقالات[2]
است برای مثال سامانه مگاپیپر که توسط وزارت علوم برای دانشگاهها تامین می شود. در
کشورهای در حال توسعه پرداخت هزینه جاپ مقالات علمی باعث نگرانی عمیق پژوهشگران
شده است. هزینه چاپ مقاله برحسب حداقل حقوق کارگری در هر کشور در بار سنگین ارزی
برای کشورهای در حال توسعه در بر دارد [7] . برای مثال در کشور مکزیک هزینه چاپ یک
مقاله به مقدار 2750 یورو معادل حقوق یک
کارگر ساده در 1.26 سال است که این رقم در ونزوئلا به 63 سال می رسد! با توجه به
موارد فوق الذکر راه حلی برای این مشکلات ارایه شده که تشکیل جامعه همتایان[3]
برای رشته های مختلف علمی و انشتار مقالات تحت عنوان مجله همتایان[4]
است.
نحوه کار: نسخه پیش چاپ دستنوشته به یکی از سرورهای با دسترسی عموم بصورت
مجانی فرستاده می شود. به محض ارسل به این سرورهای، این دست نوشته ها قابل ارجاع
دادن است. مزایای پیش پرینت عبارتند از: هزینه پایین، مجانی بودن برای نویسنده و
خواننده، دسترسی آنی، توانایی اثبات زمانی و قابلیت جستجو و دسترسی آزاد. توانایی
اثبات زمانی یعنی یک قطعه اطلاعات در زمان انتشار تایید یا امضا شود. برای فعال
کردن این روند ، باید بتوان زمان وقوع امضا را ثابت کرد. اعتبار یک قطعه اطلاعات
به زمان بستگی دارد. بنابراین، باید پارامتر زمان را به روشی مطمئن وارد جریان
انتشار کرد. بمنظور انعکاس روند خطی زمان واقعی در سیستم، باید اطمینان حاصل شود که پس از انجام یک مرحله، نمی توان آن را به حالت
قبلی خود بازگرداند و فقط مراحل جدید را می توان اضافه کرد و مراحل قدیمی تر هرگز
حذف نمی شوند و مراحل تغییر ناپذیر هستند. بدین ترتیب مقاله علمی در جامعه همتایان
منتشر می شود و در ادامه در صورت تمایل مولفین در مجله همتایان چاپ می شود. هدف
جامعه همتایان این است که مقاله پیش پرینت توسط داوران مورد ارزیابی علمی قرار
گیرد. تشکیل جامعه همتایان از سال 2017 شروع شده و برای رشته علوم دامی در سال
2019 انجام شده و در حال توسعه به سایر رشته های علمی است. هیات تحریریه جامعه
همتایان علوم دامی 9 نفر هستند و 72 نفر از 24 کشور بعنوان داور با آن همکاری می
کنند. نحوه کارکرد جامعه همتایان علوم دامی در شکل1 نشان داده شده است. هدف از
گسترش شیوههای علوم باز تضمین دسترسی،
تکرارپذیری و شفافیت تحقیق در شاخه های مختلف علمی است. پذیرش شیوههای علوم باز در
علوم حیوانی نیز در حال افزایش است، اما باید بیشتر توسعه یابد. علاوه بر مزایا و
اصول اخلاقی عمومی دانشگاهی و اجتماعی، این شیوهها میتوانند پایبندی به اصول تحقیقات
اخلاقی در زمینه حیوانات را تقویت کنند[8] .
مونوز تامایو و همکاران [9] روشهایی را برای بهبود و ترویج شیوههای علوم
باز در زمینه علوم حیوانی از جمله اشتراکگذاری دادهها، کدها و مدلهای ریاضی پیشنهاد
کردهاند. شیوههای علوم باز پیشنهادی همچنین شامل تنوع بخشیدن به منابع کتابخانه ای (نیاز به انواع
انتشارات در دسترس خوانندگان در یک محیط معین) است که توسعه مدلهای انتشار
عادلانه را تشویق میکند تا امکان دسترسی همگانی به دانش و به حداقل رساندن هزینههای
اختصاص داده شده به انتشارات علمی را فراهم کند. در راستای این رویه، ما ابتکار
علوم حیوانات در جامعه همتایان (PCI)
(https://animsci.peercommunityin.org/) را ترویج می کنیم، که دنباله رو
سیستم انتشار فعلی تحت چتر پروژه Peer Community In
(https://peercommunityin.org/) است. نویسندگان می توانند
مقالات توصیه شده خود را به مجلات سازگار با جامعه همتایان (یعنی مجلاتی که ارزیابی
PCI را در فرآیندهای بررسی خود در نظر
می گیرند) یا به مجلات دیگر ارسال کنند. بتدریج علاقه جامعه به ارسال و بررسی
آثارشان توسط جامعه همتایان علوم دامی به طور پیوسته افزایش یافته است. در این
مقاله، نحوه گردش کار ارزیابی مقالات در
جامعه همتایان علوم دامی و مزایای استفاده از این مدل جدید انتشار نتایج علمی را
برای رشته علوم دامی و سایر رشته های وابسته ارائه خواهیم داد.
نتیجهگیری کلی
تحقیقات رشته علوم دامی با انتشار
یافته های علمی در این سامانه علاوه از بهره برداری از مزایای آن در این
رشته، زمینه را برای استفاده از دستاوردهای علمی برای سایر شاخه های مرتبط با زیست
شناسی جانوری را بصورت آنی فراهم آورند. برای مثال تعدادی از پژوهش های فیزیولوژی
قبل از آزمون بر روی انسان در حیوانات آزمایش می شوند. انتشار سریع یافته های علمی
با این سیستم به پیشبرد دانش علوم دامی و سایر رشته های مرتبط کمک می کند.
شکل
1 – نحوه کارکرد جامعه همتایان
منابع
1.
Begley,
C. G.; Ellis, L. M. (2012). "Drug Development: Raise Standards for
Preclinical Cancer Research". Nature.
2.
Baker, M.
1,500 scientists lift the lid on reproducibility. Nature 533, 452–454 (2016). https://doi.org/10.1038/533452a
3. Open Science Collaboration, Estimating the
reproducibility of psychological science. Science 349, aa4716 (2015).
4. Piwowar et al 2019. https://doi.org/10.1101/795310
5. https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/strategy/strategy-2020-2024/our-digital-future/open-science/open-science-monitor/trends-open-access-publications_en
6.
macrotrends.net, RELX annual report, bloomberg, SPARC,
marketscreener.com,
7.
Modified
from Debat, Humberto, & Babini, Dominique. (2019). Plan S in Latin America:
Primum non nocere. Zenodo. http://doi.org/10.5281/zenodo.3482933
https://es.wikipedia.org/wiki/Plantilla:Salarios_m%C3%ADnimos_en_Latinoam%C3%A9rica
8. Nawroth
C, Krause ET (2022) The academic, societal and animal welfare benefits of open
science for animal science.
Front. Vet. Sci, 9, 810989. doi:10.3389/fvets.2022.810989
9. Muñoz-Tamayo R, Nielsen BL,
Gagaoua M, Gondret F, Krause ET, Morgavi DP, Olsson IAS, Pastell M, Taghipoor M, Tedeschi L, Veissier I, Nawroth C (2022) Seven steps to
enhance open science practices in animal science. PNAS Nexus, 1,
pgac106. doi:10.1093/pnasnexus/pgac106
A free and transparent publication model in the PCI-animal science is a
step towards the Real-time use of research results in animal husbandry and
related sciences
S. Abbas Rafat1*, R. Muñoz-Tamayo2 ,
K.B. Barragán-Fonseca3, Mohammad. Gagaoua4 , Rachel.
Gervais 5, Florance Gondret 4, F. Meurens 6,
C. Nawroth 7, , Y. Ramayo-Caldas 8
1.
Department of Animal Science, Faculty of Agriculture,
University of Tabriz, Tabriz, Iran
2. Université
Paris-Saclay, INRAE, AgroParisTech, UMR Modélisation Systémique Appliquée aux
Ruminants, 91120, Palaiseau, France
3.
Universidad Nacional de Colombia. Sede Bogotá. Faculty of
Veterinary Medicine and Animal Sciences. Bogotá, Colombia
4.
PEGASE, INRAE, Institut Agro, 35590 Saint-Gilles, France
5.
Department of Animal Sciences, Laval University, Québec
G1V 0A6, Canada
6. Centre
de Recherche en Infectiologie Porcine et Avicole, Faculté de Médecine
Vétérinaire, Université de Montréal, Saint-Hyacinthe, QC J2S 2M2, Canada
7.
Research Institute for Farm Animal Biology (FBN),
Wilhelm-Stahl-Allee 2, Dummerstorf, Germany
8. Departament
de Genètica i Millora Animal, Institut de Recerca y Tecnologia
Agraroalimentàries (IRTA), Caldes de Montbui, Spain
*Corresponding author E-mail: rafata@tabrizu.ac.ir
Abstract
The adoption of open science practices is increasing in Peer Community In
(PCI) animal sciences, as in other scientific disciplines. Muñoz-Tamayo et al.
(2022) have proposed methods for promoting open science practices in animal
sciences, including sharing data, codes, and mathematical models. The proposed
open science practices include diversifying library resources that encourage
the development of open publication models to enable universal access to
knowledge and minimize the costs of scientific publications. Authors can submit
their recommended articles to PCI-friendly
journals or to other journals. Gradually, the interest of the community
in submitting and reviewing their works by the PCI animal sciences community
has steadily increased. In this article, we will present the workflow of evaluating
articles in the PCI-animal sciences and the advantages of using this new model
of publishing scientific results for the field of animal sciences and other
related disciplines. By publishing scientific findings in this system, animal
science researchers not only benefit from its benefits in this field, but also
provide the basis for the immediate use (Real-time) of scientific achievements
in other branches related to animal biology. For example, some physiological
research is tested in animals before being tested on humans. Rapid publication
of scientific findings with this system helps advance knowledge in animal
science and other related fields.
Keywords: open science, article processing charge, animal science, real-time
publication
[1]
Article Processing Charges (APCs)
[2]
Article access or download possibility
[4] Peer Community Journal
